Kristján A. Jónsson
Stiklur úr 95 ára sögu Keflavíkurkirkju

Á safnaðarfundi 23. nóvember 1913 var rætt um kirkjubyggingu og kosin
þriggja manna byggingarnefnd, sem starfa skyldi með sóknarnefndinni.  Í
nefndina voru þessir kosnir:  Sigurður Þ. Jónsson verslunarstjóri, Símon
Eiríksson steinsmiður og Jón Jónsson smiður.  Rögnvaldur Ólafsson
byggingameistari gerði uppdrætti að kirkjunni og hafði umsjón með
kirkjubyggingunni.  Yfirsmiður var Guðni Guðmundsson steinsmiður frá
Reykjavík. Keflavíkurkirkja var vígð sunnudaginn 14. febrúar 1915 við hátíðlega athöfn,
að viðstöddu miklu fjölmenni. Sóknarpresturinn séra Kristinn Daníelsson
prófastur á Útskálum vígði kirkjuna en honum til aðstoðar voru sr.
Brynjólfur Mangússon í Grindavík, sr. Árni Þorsteinsson á Kálfatjörn og sr.
Árni Björnsson í Görðum.  Organisti var Marta Valgerður Jónsdóttir.  Kirkjubygginging kostaði um 17.000 kr.  Ólafur Á. Ólafsson verslunarstjóri Duusverslunar og systir hans, ekkjufrú Kristjana F.  Duus, gáfu þar af 10.000 kr. Þau systkinin voru Keflvíkingar, börn Sveinbjörns Ólafssonar kaupmanns í Keflavík. Altari kirkjunnar, upprunalegur predikunarstóll og grátur var allt ætlað í kirkju þá, sem eyðilagðist í óveðri árið 1902.

Kvenfélagið Freyja lagði mikið af mörkum til byggingarinnar. Altaristafla kirkjunnar, er meðal þess sem félagið gaf, en það er fagurtmál verk af Fjallræðunni, í prýðilegustu umgerð, málað af
Ásgrími Jónssyni listmálara.

Stórar endurbætur á fimmta áratugnum
Í prófastsvisitasíu 1944 segir m.a.: „Nú er búið að múrhúða kirkjuna að utan
að nýju og skreyta hana með kvarsi og hrafntinnu, vesturgafl hefur þó verið
skilinn eftir, þar eð komið hefur til tals að byggja kór við þann gafl
einhvern tíma í framtíðinni [...] Steyptir nýir gluggar í suðurhlið og allir
gluggar í forkirkju endurnýjaðir nema hringglugginn [... ]Þá er búið að
brjóta niður múrhúðunina, sem var í hvelfingu kirkjunnar og gera hana að
nýju yfir kirkjuskipi og söngpalli, svo og lagfæra alla glugga að innan."

Árið 1963 var gamla stundaklukkan í turni kirkjunnar tekin niður, en hún
hafði þá verið ógangfær í nokkur ár.  Í staðinn var sett upp ný stundaklukka
með upplýstum skífum.  Voru það útgefendur Keflavíkurtíðinda, sem hrundu af
stað fjáröflun til kaupa á klukkunni og tilheyrandi búnaði með svonefndri
klukkuveltu.  Tvær ljósasúlur til nota við jarðarfarir voru meðal gjafa sem
bárust á fimmtíu ára vígsluafmæli kirkjunnar 1965.  Þær eru frá Kvenféalgi
Keflavíkur.

Keflavíkurkirkja stækkuð og endurvígð
Stækkun kirkjunnar var fyrst rædd á aðalsafnaðarfundi í janúar 1961. Það var
svo í júní 1965, að lagðar voru fyrir sóknarnefnd endanlegar teikningar
Ragnars Emilssonar arkitekts.Helstu breytingar og endurbætur voru þessar:  Byggður var nýr kór og
skrúðhús til hliðar við hann að norðan en geymsla að sunnan.  Kjallari er
undir allri viðbyggingunni.  Innangengt er í kjallara um stiga úr skrúðhúsi.
Söngloftið, sem var úr tré, var rifið burt.  Nýja söngloftið er eins stórt
og framast er kostur vegna gluggaskipunar, bogadregið að framan og
steinsteypt, nema hvað ofan á bogadreginni steinbríkinni er eikarhandrið.
Þá var byggt upp í vikin við turninn.  Nýjar grátur og predikunarstóll var smíðað.  Það er hvort
tveggja í stíl við veggþiljurnar.  Gólf var endurnýjað.  Þá komu einnig í
kirkjuna nýir bólstraðir kirkjubekkir.  Þeir voru að stærstum hluta gjöf frá
Systrafélagi Keflavíkurkirkju, sem stofnað var 12. mars 1965.  Einnig voru
allar hurðir endurnýjaðar nema útihurðirnar.  Lýsingu kirkjunnar var
gerbreytt.  Sett var upp tvöföld röð af ljósakrónum, fjórar í hvorri röð.  -
Gömlu ljósakrónurnar þrjár, sem aflagðar voru við stækkunarframkvæmdirnar,
voru svo settar upp að nýju fyrir jólin 1974.

Fyrsta steinda glerlistaverið sem kirkjan eignaðist er í
hringglugganum á framhlið kirkjunnar.  Verkið er enskrar gerðar frá 1968.
Steindu gluggana í kirkjuskipinu og kór kirkjunnar teiknaði Benedikt
Gunnarsson listmálari.  Þeir voru gerði í Þýskalandi í samráði við Benedikt
og voru settir í kirkjuna árið 1977.

Safnaðarheimili
Eftir að kirkjan hafði verið stækkuð og endurvígð árið 1967 var strax farið
að ræða nauðsyn þess að eignast safnaðarheimili.  Það var svo árið 1970 að
keypt var húsið að Kirkjuvegi 22a, sem síðan kallast Kirkjulundur.  Húsið
lét Þorgrímur Þórðarson læknir reisa 1913-14 eftir teikningu Rögnvaldar
Ólafssonar.  Kirkjulundur skemmdist mikið í eldi árið 1980. Samfara
lagfæringum á húsnæðinu var byggt við það að austanverðu.  Eftir stækkunina
var það mun notadrýgra til að mæta ört vaxandi húsnæðisþörf
safnaðarstarfsins.

Árið 1990 hófst undirbúningur að byggingu nýs safnaðarheimilis við kirkjuna.
Efnt var til samkeppni um hönnunina og varð tillaga teiknistofunnar
Verkstæði 3-Arkitektar hlutskörpust en höfundar hennar eru Elín
Kjartansdóttir, Haraldur Örn Jónsson og Helga Benediktsdóttir. Framkvæmdir
hófust ekki fyrr en árið 1996 og lauk þeim árið 2000 og var safnaðarheimilið
vígt þann 1. júní það ár.

Hindrunarlaus leið frá hafi til helgidóms
Ragnar Guðleifsson fyrsti heiðursborgari Keflavíkurkaupstaðar og ritari
sóknarnefndar í yfir 50 ár skrifar m.a. eftirfarandi um byggingarstæði
kirkjunnar í grein um Keflavíkursöfnuð 80 ára í jólablað Faxa 1978:

En hvers vegna féll Rögnvaldi Ólafssyni ekki staðurinn, sem grunnstæðið var
þegar markað (árið 1908)? Skipti það nokkru máli, hvort kirkjan stóð þar eða
nokkrum metrum norðar við Templarastíginn? (Nú heitir gatan Kirkjuvegur).
Vegurinn lá þá eins og hann liggur nú og Norðfjörðsgatan var þá ekki til.
Svæðið fyrir framan kirkjuna til sjávar var auður melur þar til girt
Norðfjörðstúnið tók við í nokkurri fjarlægð. Hvað var það þá sem réði
valinu? Ég sé aðeins eina skýringu og hún er sú, að þar sem kirkjan er
staðsett sést til sjávar og á þessum stað sést kirkjan best frá sjó. Því er
það mín heitasta ósk, að þess verði gætt í framtíð allri að hliðunu frá sjó
að kirkju verið aldrei lokað - með byggingum eða öðrum framkvæmdum.  Þegar
þessi staðsetning er höfð í huga er skiljanlegt, að hefðbundin regla er
brotin og kirkjan látin snúa í austur, öfugt við flestar aðrar kirkjur.
Fleira er sérstætt við kirkjuna. Turninn er sérstæður, hann ber ekki kross
heldur tvö hnattlíkön. Hefi ég enga skýringu á því tákni.  En kirkjan er
byggð í kross. Hún er því krosskirkja.

Ef til vill fæst aldrei úr því skorið hvað fyrir Rögnvaldi Ólafssyni vakti
með kúlunum tveim efst á kirkjuturninum.  Kannski vildi hann bara hafa
turninn öðruvísi en á systurkirkjunni í Hafnarfirði.
Lokaorð

í þessu stutta yfirliti hefur af  ásetningi eingöngu verið minnst á örfáa
kirkjugripi, sem blasa við augum þeirra sem í kirkjuna koma.  Þeir og nær
allir aðrir gripir kirkjunnar eru gjafir henni færðar frá sóknarbörnum.
Búnaður kirkjunnar er mikill að vöxtum og yfirleitt vandaður.